Það er alltaf gaman að taka sér smá hlé og skoða myndir sem hægt er að túlka á fleiri en einn hátt.
Á samfélagsmiðlum fylgja slíkum myndum gjarnan fullyrðingar um að það sem þú sérð fyrst sýni hvort þú sért rökfastur, tilfinningaríkur, sjálfstæður eða skapandi. Það er sniðugt clickbait — en ekki áreiðanlegt persónuleikapróf.
Nýleg rannsókn þar sem fólk skoðaði fjórar þekktar tvíræðar myndir fann lítinn stuðning við flestar vinsælu persónuleikatúlkanirnar. Myndirnar geta því sagt okkur ýmislegt um sjónskynjun, en þær geta ekki greint persónuleika einstaklings.
Af hverju sjáum við ekki öll eins?
Myndir af þessu tagi eru kallaðar tvíræðar eða margtúlkanlegar myndir. Sama myndin getur gefið tilefni til tveggja eða fleiri skýrra túlkana.
Myndin á sjónhimnunni helst óbreytt, en upplifun okkar getur skipt á milli tveggja mynda. Þetta er stundum kallað Gestalt switch — skyndileg breyting á því hvernig heilinn skipuleggur það sem augun nema.
Skoðaðu nú myndirnar áður en þú lest textann undir þeim. Hvað sérð þú fyrst?
Sumir sjá fyrst tvær konur sem snúa hvor að annarri. Aðrir sjá þrjár súlur.
Gamlar útgáfur af þessu „prófi“ fullyrða að konurnar tákni tilfinningahita en súlurnar rökhugsun. Engar traustar rannsóknir liggja þó að baki þeirri túlkun.
Það eina sem við getum sagt með vissu er að heilinn valdi fyrst að skipuleggja línurnar og formin á annan af tveimur mögulegum vegum.
Hundur eða tveir kettir?
Sérðu hund með löng eyru eða tvo ketti?
Þessi mynd hefur verið notuð til að fullyrða að hundafólkið sé sjálfstætt þenkjandi en kattafólkið vilji meiri leiðsögn og skipulag. Það er skemmtileg pæling, en ekki persónuleikagreining.
Athygli, fyrri reynsla, samhengi og jafnvel það sem þú varst að horfa á rétt áður geta haft áhrif á hvaða túlkun kemur fyrst upp í hugann.
Andlit eða glas?
Þessi tegund myndar er þekkt sem vasi Rubins. Danski sálfræðingurinn Edgar Rubin birti fræga útgáfu hennar árið 1915.
Þú getur annaðhvort séð glas eða vasa í miðjunni — eða tvö andlit sem snúa hvort að öðru. Þegar andlitin verða að aðalmynd færist vasinn í bakgrunninn og öfugt.
Það segir ekki hvort þú lærir betur af eigin reynslu eða kennslu annarra. Myndin sýnir hins vegar vel hvernig heilinn ákveður hvað sé aðalatriði og hvað sé bakgrunnur.
Önd eða kanína?
Önd-kanínu-myndin birtist fyrst í þýska skopritinu Fliegende Blätter árið 1892. Bandaríski sálfræðingurinn Joseph Jastrow birti hana síðar og gerði hana þekkta í skrifum sínum um skynjun. Hann skapaði því ekki upprunalegu myndina, eins og stundum er haldið fram.
Sérðu öndina fyrst? Prófaðu þá að hugsa um gogginn sem eyru kanínunnar. Sérðu kanínuna fyrst? Prófaðu að hugsa um eyrun sem gogg andarinnar.
Hvort dýrið birtist fyrst sýnir ekki hvort þú sért einbeittur eða látir hugann reika. Töfrarnir felast í því að þú getur séð sömu línurnar breytast úr einu dýri í annað án þess að myndin sjálf breytist.
Ung kona eða gömul kona?
