Vandræðalegir, snöggir, rómantískir eða ástríðufullir — kossar geta vissulega látið fólki líða betur.
Þegar vinnan er yfirþyrmandi, heimilið á hvolfi og dagurinn hefur verið óþarflega langur getur góður koss frá manneskju sem maður elskar verið ansi notalegur.
En getur kossinn í raun dregið úr streitu, styrkt ónæmiskerfið, lagað tennurnar og lengt lífið?
Internetið svarar auðvitað öllu þessu játandi. Rannsóknirnar eru aðeins hófstilltari.
Stutta svarið
Kossar geta stutt við nánd, vellíðan og sambandið sjálft. Ein lítil rannsókn bendir jafnframt til þess að fleiri kossar geti dregið úr upplifaðri streitu.
Þeir eru hins vegar ekki líkamsrækt, ofnæmislyf, inflúensusprauta eða trygging fyrir fimm árum til viðbótar á lífsleiðinni.
Og mikilvægasta reglan er einföld: Kossinn þarf að vera velkominn hjá báðum.
Kossar gætu dregið úr streitu
Í rannsókn á 52 fullorðnum einstaklingum í hjónabandi eða sambúð var helmingur hópsins beðinn um að kyssast oftar en venjulega í sex vikur. Hinn hópurinn fékk engar slíkar leiðbeiningar.
Að rannsóknartímanum loknum greindi kossahópurinn frá minni streitu og meiri ánægju í sambandinu. Einnig mældist breyting til hins betra á heildarkólesteróli.
Þetta er áhugaverð niðurstaða, en rannsóknin var lítil. Hún sannar ekki að kossar séu meðferð við streitu eða háu kólesteróli.
Hún styður þó þá hugmynd að regluleg hlýja og nánd í góðu sambandi geti haft jákvæð áhrif á líðan.
Besti ávinningurinn gæti verið sambandið sjálft
Kossar eru leið til að sýna ást, löngun, væntumþykju og nánd án þess að segja neitt.
Rannsóknir á rómantískum kossum benda til þess að þeir gegni meðal annars hlutverki við að mynda og viðhalda tengslum milli para. Tíðni kossa hefur einnig tengst ánægju í samböndum.
Það þýðir ekki að hægt sé að mæla gæði sambands með kossateljara. Fólk sýnir ást og nánd með ólíkum hætti.
En stundum gæti koss verið einföld leið til að minna bæði á að þið eruð par — ekki bara tveir verkefnastjórar sem reyna að halda heimilinu gangandi.
Geta kossar dregið úr ofnæmi?
Þarna er ótrúlega lítið sannleikskorn á bak við stóra internetfullyrðingu.
Í lítilli japanskri rannsókn frá 2003 kysstust þátttakendur með ofnæmiskvef eða ofnæmistengt exem í 30 mínútur. Eftir kossastundina minnkuðu ákveðin húðviðbrögð við ofnæmisvökum.
Þetta er hins vegar ein lítil rannsókn og niðurstaðan hefur ekki gert kossa að viðurkenndri ofnæmismeðferð.
Reyndar getur kossinn í sumum tilfellum komið ofnæmisvakanum í gang. Matarleifar í munnvatni geta valdið viðbrögðum hjá fólki með alvarlegt fæðuofnæmi, jafnvel þótt nokkur tími sé liðinn frá því makinn borðaði matinn.
Ekki henda því ofnæmislyfjunum og ráðast á makann þegar hnerrakastið byrjar.
Kossar eru ekki inflúensusprauta
Við kossa skiptist fólk á munnvatni, örverum og stundum sýkingum.
Í rannsókn á 21 pari áætluðu vísindamenn að um 80 milljónir baktería gætu flust milli munna í tíu sekúndna ástríðufullum kossi. Flestar bakteríurnar eru ekki sjálfkrafa hættulegar og pör sem eru lengi saman eru oft með líkari munnflóru.
En kossar mynda ekki mótefni sem jafngilda bólusetningu. Einkirningasótt, stundum kölluð kossasótt, berst meðal annars með munnvatni. Munnáblástur af völdum herpesveiru getur einnig borist með náinni snertingu.
Þegar veikindi, munnáblástur eða sár eru til staðar getur því verið skynsamlegt að fresta sleiknum aðeins. Rómantíkin lifir það væntanlega af.
Eru kossar góðir fyrir tennurnar?
Munnvatn gegnir mikilvægu hlutverki í tannheilsu. Það hjálpar til við að hreinsa munninn, jafna sýrustig og flytja steinefni sem styðja við glerung tannanna.
Kossar geta aukið munnvatnsframleiðslu tímabundið, en það gerir þá ekki að tannvernd.
Þeir:
- koma ekki í stað tannburstunar,
- koma ekki í stað flúortannkrems,
- fjarlægja ekki tannstein,
- og gera sykurát ekki skaðlaust.
Góður koss eftir eftirréttinn er sem sagt velkominn. Tannburstinn fær samt að halda vinnunni sinni.
Heldur kossinn andlitinu ungu?
Ýmsir andlitsvöðvar vinna þegar fólk kyssist, sérstaklega hringvöðvinn í kringum munninn.
Það er samt engin góð ástæða til að halda því fram að kossar „tóni“ andlitið, herði hökuna eða komi í stað húðumhirðu. Fullyrðingar um nákvæmlega 30 eða 34 vöðva eru mikið endurteknar en segja lítið um raunveruleg áhrif á útlitið.
Kossinn getur vissulega komið glampa í augun.
Það er bara ekki alveg það sama og andlitslyfting.
Brenna kossar sex kaloríum á mínútu?
Líkamsstarfsemin eykst örlítið þegar fólk kyssist af ástríðu. Hjartsláttur og öndun geta hraðað og auðvitað eru einhverjir vöðvar að störfum.
En tölur á borð við „sex kaloríur á mínútu“ byggjast ekki á nógu traustum mælingum til að reikna ísinn á móti kossatímanum.
Kossar geta verið margt:
- skemmtilegir,
- rómantískir,
- spennandi,
- og stundum örlítið klaufalegir.
Þeir eru bara ekki líkamsræktaráætlun.
Lengja morgunkossar lífið um fimm ár?
Sú fullyrðing að fólk sem kyssir maka sinn áður en farið er til vinnu lifi nákvæmlega fimm árum lengur hefur ferðast um internetið árum saman.
Áreiðanlega, birta rannsóknin á bak við þessa nákvæmu tölu er hins vegar vandfundin. Það er því ekki hægt að fullyrða að einn morgunkossur bæti fimm árum við lífið.
Kærleiksrík og styðjandi sambönd geta vissulega tengst betri líðan og heilsu. En þar koma saman fjölmargir þættir: félagsskapur, öryggi, minni einmanaleiki, stuðningur og sameiginlegar lífsvenjur.
Kossinn gæti verið hluti af því góða sambandi. Hann er ekki töfrandi lífslengingarhnappur.
Kossar eru líklega hollastir fyrir sambandið
Við getum því ekki lofað að kossar:
- lækni ofnæmi,
- lækki blóðþrýsting,
- verji gegn inflúensu,
- komi í veg fyrir tannskemmdir,
- brenni eftirréttinum,
- eða lengi lífið um nákvæmlega fimm ár.
En þeir geta verið leið til að sýna væntumþykju, styrkja nánd og gera leiðinlegan dag örlítið betri.
Það er nú ekki lítils virði.
Lummurnar, og síðar Raggi Bjarna og Ellen Kristjáns, voru algjörlega með þetta á hreinu: